Wprowadź elektrochemioterapię do swojej lecznicy. Szkolenie i elektroporator EPV-100 — komplet potrzebny do rozpoczęcia.
ElektrochemioterapiaMiejscowa metoda leczenia guzów litych, która pozwala zachować tkanki tam, gdzie chirurgia oznaczałaby okaleczenie.
Pacjent otrzymuje cytostatyk — najczęściej bleomycynę dożylnie lub doguzowo. Po kilku minutach na obszar guza przykłada się elektrody i podaje krótkie impulsy elektryczne, które przejściowo zwiększają przepuszczalność błon komórkowych. Lek wnika wtedy do wnętrza komórek nowotworowych, a jego cytotoksyczność rośnie kilkusetkrotnie. Efekt ogranicza się do obszaru objętego polem elektrycznym. Dawka cytostatyku jest przy tym wielokrotnie niższa niż w chemioterapii systemowej, co przekłada się na minimalną toksyczność ogólnoustrojową.
W odróżnieniu od chemioterapii systemowej ECT działa wyłącznie miejscowo. Cytostatyk krąży wprawdzie w organizmie, ale w dawce na tyle niskiej, że praktycznie nie wywołuje typowych powikłań chemioterapii — nie ma wypadania sierści, silnych wymiotów ani istotnej mielosupresji. Umożliwia to leczenie pacjentów, u których chemioterapia systemowa byłaby przeciwwskazana. Wobec chirurgii kluczową różnicą jest brak konieczności zachowania marginesu tkanek zdrowych. Impulsy elektryczne działają wybiórczo na komórki dzielące się, nie uszkadzając struktur podporowych — naczynia, nerwy i chrząstka pozostają nienaruszone. Dlatego ECT pozwala leczyć zmiany w lokalizacjach, w których radykalna resekcja oznaczałaby amputację, mandibulektomię czy rozległy ubytek wymagający rekonstrukcji. Do radioterapii metoda zbliża się profilem działania — obie są miejscowe i obie oszczędzają pacjenta ogólnoustrojowo. Różnica leży w logistyce i kosztach. Radioterapia wymaga dedykowanego ośrodka, wielokrotnych sesji i jest w Polsce dostępna w niewielu miejscach. ECT wykonuje się w warunkach zwykłej sali zabiegowej, zwykle w jednej lub dwóch sesjach. Metody nie wykluczają się wzajemnie. ECT bywa stosowana przed operacją w celu zmniejszenia masy guza, po niecałkowitym wycięciu jako leczenie zmiany resztkowej, a także równolegle z chemioterapią systemową.
Sytuacje, w których ECT zmienia decyzję terapeutyczną:
- Mastocytoma w lokalizacji trudnej chirurgicznie — kończyna dystalna, okolica oczodołu, gdzie margines oznacza amputację lub rozległą rekonstrukcję
- Rak płaskonabłonkowy lusterka nosowego u kota — jedno z najlepiej udokumentowanych wskazań, zachowuje anatomię nosa
- Wznowa w bliźnie pooperacyjnej — po niecałkowitym wycięciu, jako leczenie zmiany resztkowej
- Mięsak poiniekcyjny kota — nowotwór o wysokiej nawrotowości, w którym opcje terapeutyczne są ograniczone
- Guz jamy ustnej u pacjenta obciążonego — czerniak lub SCC u psa, który nie przejdzie rozległej mandibulektomii
- Pacjent, u którego chemioterapia systemowa jest przeciwwskazana — niewydolność nerek, wiek, obciążenia internistyczne
Metoda działa niezależnie od typu histologicznego. O powodzeniu decyduje przede wszystkim rozmiar guza, jego lokalizacja i możliwość objęcia całej zmiany polem elektrycznym.
96,7% — odsetek odpowiedzi obiektywnej u kotów z rakiem płaskonabłonkowym lusterka nosowego, w tym 65,6% odpowiedzi całkowitych. Wieloośrodkowa seria 61 pacjentów.
70,1% — odsetek odpowiedzi obiektywnej w czerniaku jamy ustnej u psów. Prospektywne badanie 67 pacjentów, wyraźnie lepsze wyniki w stadiach I–II i bez zajęcia kości.
90,9% — odsetek odpowiedzi w raku płaskonabłonkowym jamy ustnej u psów, przy nawrotowości 27,3%.
Najlepsze wyniki dotyczą guzów małych, pierwotnych i wcześniej nieleczonych. Wczesna redukcja masy guza nie zawsze przekłada się na trwałą kontrolę choroby — ocenę odpowiedzi prowadzi się według kryteriów RECIST, w odstępach 4–8 tygodni. Artykuł z przeglądem literatury.
- Chłoniaki i nowotwory układu krwiotwórczego — metoda działa wyłącznie miejscowo
- Choroba rozsiana z licznymi przerzutami
- Guzy położone głęboko, niedostępne dla elektrod
- Zmiany powyżej 5 cm — wymagają leczenia sektorowego i dają gorsze wyniki
- Choroby układu oddechowego — bezwzględne przeciwwskazanie dla bleomycyny
- Zaburzenia krzepnięcia
- Arytmie powyżej 2. stopnia przy zmianach w okolicy przedsercowej, padaczka w wywiadzie, zmiany gałki ocznej
Każda sesja wymaga znieczulenia ogólnego — impulsy wywołują skurcze mięśni, których nie kontroluje sedacja.
Kwalifikacja obejmuje potwierdzenie histopatologiczne, ocenę stopnia zaawansowania i wykluczenie przeciwwskazań. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym wziewnym: po podaniu cytostatyku odczekuje się kilka minut, następnie aplikuje impulsy przez elektrody dobrane do lokalizacji i wielkości zmiany. Sama aplikacja trwa kilka minut. Pacjent budzi się bezpośrednio po zabiegu, wymaga kilkugodzinnej obserwacji i zwykle wraca do domu tego samego dnia.
Kontrola po 4–8 tygodniach. Część zmian odpowiada po jednej sesji, część wymaga powtórzenia — zabieg można powtarzać wielokrotnie, także w tej samej lokalizacji.
Wiecej informacji w artykule: Elektrochemioterapia ECT w weterynarii